Thứ Năm, 9 tháng 5, 2024

Thư ngỏ gửi lãnh đạo Đảng, Nhà nước Việt Nam của Nguyễn Trung

 

Nguyễn Trung

10(60A) ngõ 45 A phố Võng Thị

Phường Bưởi, Quận Tây Hồ

Hà Nội

 

Hà Nội, ngày 19-02-2013                        

 

Thư ngỏ

 

Kính gửi

 

- Quốc hội nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam,

- Toàn thể Bộ Chính trị và Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng Sản Việt nam,

- Chính phủ nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam

 

 

 Kính thưa,

 

               Tôi là Nguyễn Trung, 78 tuổi, trú tại 10(60A) ngõ 45A, phố Võng Thị, phường Bưởi, quận Tây Hồ, Hà Nội. Với tư cách là một trong những người tham gia Kiến nghị của 72 nhân sỹ trí thức về việc sửa đổi Hiến pháp[1] (gọi tắt: Kiến nghị 72),  xin được phép trình bầy một số suy nghĩ của tôi liên quan đến việc sửa đổi Hiến pháp đang được lấy ý kiến nhân dân cả nước

 

• Một là, tôi nghĩ rằng sau 37 năm độc lập thống nhất, lần đầu tiên đất nước lại đứng trước nhiều nguy cơ lớn. Đó là:

 

-    Cuộc khủng hoảng toàn diện kinh tế, chính trị, xã hội, văn hóa hiện nay đất nước đang lâm vào khoảng một thập kỷ nay trầm trọng đến mức đe dọa sự mất còn chế độ chính trị và Đảng Cộng Sản Việt Nam (ĐCSVN). Điều này cũng có nghĩa cuộc khủng hoảng này đe dọa nghiêm trọng sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc, kìm hãm sự phát triển của đất nước. Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng đã phải báo cáo tình hình này trước cả nước tại Hội nghị Trung ương 4 khóa XI, Bộ Chính trị nhận trách nhiệm về mình và đã xin lỗi trước cả nước và toàn Đảng.  

 

-    Chủ nghĩa thực dân mới siêu cường Đại Hán đang trở thành vấn đề của cả thế giới - đặc biệt là đối với khu vực Biển Đông, uy hiếp trực tiếp các nước tại đây; đồng thời căng thẳng đang leo thang với nguy cơ có thể xảy ra chiến tranh trên Biển Đông. Sự lũng đoạn của Trung Quốc đối với các nước láng giềng – đặc biệt ở Đông Nam Á – đã tới mức nguy hiểm, trong đó có Việt Nam với tính cách là chướng ngại vật tự nhiên đầu tiên mà Trung Quốc nhất thiết phải khuất phục trên đường vươn ra đại dương. Cần nhìn thẳng vào sự thật là sự lũng đoạn mọi mặt của Trung Quốc hiện nay trên thực tế đã đặt Việt Nam lọt thỏm vào vòng kiềm tỏa nhiều mặt của Trung Quốc. Không ít ý kiến trong nhân dân cho rằng về nhiều mặt Việt Nam trên thực tế đã trở thành một chư hầu kiểu mới của chủ nghĩa thực dân mới siêu cường Đại Hán.

 

-   Hệ thống chính trị của Việt Nam có quá nhiều bất cập để có thể cùng một lúc giải quyết 3 vấn đề lớn nóng bỏng đang đặt ra cho đất nước: (1) cần ổn định kinh tế để tìm đường đi vào một thời kỳ phát triển mới, nhưng hiện nay vẫn chưa có kế sách khả thi nào, nguy cơ kinh tế rơi xuống đáy sâu hơn nữa vẫn là thường trực; (2) chế độ chính trị tha hóa và quá yếu kém; tình hình đã đến mức vô hiệu hóa nhiều nỗ lực cứu chữa đã bỏ ra, tiếp tục kìm hãm sự phát triển của đất nước; trong khi đó hệ thống chính trị vẫn tiếp tục lún sâu hơn nữa vào độc tài toàn trị, để xảy tay có thể dẫn đến đổ vỡ; (3)đất nước vừa cần một sức mạnh bên trong làm nền tảng cho chính sách đối ngoại, vừa cần một đường lối đối ngoại độc lập tự chủ để đứng vững được trong tình hình căng thẳng và rất nhạy cảm hiện nay – đặc biệt là trên Biển Đông; song hiện nay cả hai đòi hỏi này cho mặt trận đối ngoại đều chưa có.

 

Có thể nói, những yếu kém của đất nước trong bối cảnh mới của tình hình quốc tế và khu vực – nhất là hiện tượng leo thang gây căng thẳng của Trung Quốc, đặc biệt là trên Biển Đông  – đang uy hiếp nghiêm trọng độc lập chủ quyền và kìm hãm sự phát triển của đất nước ta.

 

• Hai là, toàn bộ tình hình nêu trên đã được hàng nghìn ý kiến cảnh báo trong những kỳ chuẩn bị cho Đại hội toàn quốc lần thứ X và lần thứ XI của ĐCSVN, rất tiếc rằng không được lãnh đạo lắng nghe và tiếp thu.

 

Trong những ý kiến cảnh báo ấy, ý kiến quan trọng nhất là nhận định cho rằng nguyên nhân cơ bản của tình hình đất nước hiện nay là sự tha hóa và bất cập của toàn bộ hệ thống chính trị, bắt đầu từ Đảng. Nhận định này kết luận: Tình hình đòi hỏi phải thực hiện một cuộc cải cách chính trị triệt để và toàn diện để mở lối ra cho đất nước. Song trong thực tế, đòi hỏi vô cùng quan trọng này chẳng những bị gạt đi, mà toàn bộ hệ thống chính trị của đất nước trong gần một thập kỷ vừa qua ngày càng tiếp tục lún sâu vào bảo thủ, giáo điều, quan liêu; tệ nạn tiêu cực và tham nhũng ngày càng nặng; các quyền tự do dân chủ của nhân dân ngày càng bị xâm phạm. Chính thực trạng này là nguyên nhân gốc làm cho những năm vừa qua là thời kỳ phát triển xấu nhất, nguy hiểm nhất trong suốt 37 năm độc lập đầu tiên của đất nước.

 

Nói riêng về ĐCSVN, những năm vừa qua cũng là thời kỳ quyền lực Đảng phạm nhiều sai lầm và có nhiều hiện tượng hư hỏng, suy đồi chính trị và đạo đức nhất kể từ khi thành lập.  

 

• Ba là, Hội nghị Trung ương 4 khóa XI đã phần nào nhận ra thực trạng nguy hiểm nêu trên của đất nước và của Đảng, nhưng lại bất cập không dám nhìn thẳng vào toàn bộ sự thật, do đó chưa nhìn ra được nguyên nhân gốc là lỗi của hệ thống chính trị và của những quan điểm sai lầm của Đảng trong đường lối chính sách xây dựng và bảo vệ đất nước.

 

Với cách nhìn sự thật phiến diện như vậy, Hội nghị Trung ương 4 lấy tự phê bình và phê bình kiểm điểm cá nhân là phương thức giải quyết mọi sai lầm và yếu kém hay là bước đột phá đầu tiên; trong khi đó tiếp tục giữ nguyên và xiết chặt hơn nữa hệ thống chính trị theo hướng tăng cường “đảng hóa”, với mục đích tăng cường khả năng đối phó của Đảng với sự bất bình chính đáng đang ngày càng tăng trong nhân dân về mọi vấn đề của đất nước. Điển hình nhất của tình trạng “xiết” này là những hiện tượng: tăng cường “19 điều cấm trong Đảng”, sự kìm kẹp chưa từng thấy đối với trên 700 báo chí các loại của hệ thống chính trị (được gọi là báo chí “lề phải”), xuất hiện cái gọi là “đội ngũ dư luận viên” chưa hề có ở một quốc gia dân chủ nào, thẳng tay trấn áp đối với những người bất đồng chính kiến và đối với những cuộc biểu tình của nhân dân bảo vệ biển đảo của tổ quốc… v.v…    

 

Cũng với cách nhìn sự thật theo kiểu tránh né nguyên nhân gốc như vậy. Hội nghị Trung ương 5 và 6 sau đó lấy chống tham nhũng là mặt trận chính. Quyết định này sai lầm ở chỗ (a) chủ yếu nhằm vào xử lý vụ việc, chứ không phải nhằm vào sửa lỗi hệ thống là chính, (b)đặt vấn đề chống tham nhũng lên trên mọi vấn đề cấp bách khác quan trọng hơn nhiều, nghĩa là rất cảm tính và thiên lệch – ví dụ như vấn đề ổn định kinh tế vỹ mô, trả lại các quyền tự do dân chủ của dân để thực hiện được chủ quyền của nhân dân cho phát huy sức mạnh nội lực, vấn đề tạo ra sự công khai minh bạch trong đời sống mọi mặt của đất nước, đòi hỏi trả lại vai trò phải có cho nhà nước pháp quyền để cả nước – bao gồm cả Đảng  ̶  phải tuân thủ pháp luật… Với hai sai lầm lớn như vậy trong việc đặt ra vấn đề chống tham nhũng, lại thực hiện trong tình trạng Đảng và toàn bộ hệ thống chính trị có quá nhiều tiêu cực và yếu kém, nên đến nay kết quả thực hiện các nghị quyết của các Hội nghị Trung ương 4, 5, 6 liên quan đến chủ đề này có nhiều biến tướng rất đáng lo ngại, đến nay có thể nói là thất bại. Chính đồng chí Tổng bí thư không dưới một lần gián tiếp nhưng đã phải công khai thừa nhận như vậy.

 

Hơn nữa, trong khi tập trung mũi nhọn vào chống tham nhũng một cách phiến diện như vậy, đã xảy ra một số sự việc, một số phát ngôn rất thiếu cân nhắc, thiếu trách nhiệm (đôi khi có cả thứ ngôn ngữ mang đặc tính “anh chị”) của một số người có trọng trách… Những hiện tượng này hình như cho thấy câu chuyện đang diễn ra không phải chỉ có việc chống tham nhũng, mà còn là biểu hiện bên trong của những động cơ, những hiện tượng “đánh nhau”, “đối phó với nhau”… không thèm đếm xỉa đến tác động như thế nào đối với  kỷ cương, sự uy nghiêm và mối an/nguy của quốc gia. Những hiện tượng này hoàn toàn không được phép xảy ra với những chính khách chân chính!

 

Qua các Hội nghi Trung ương 4, 5 và 6, quyền lực của Đảng đang tự mình tiếp tục làm mất thêm uy tín của Đảng và gây thêm nhiều khó khăn nguy hiểm cho đất nước. Đơn giản bởi lẽ “nhóm” nào thắng thì đất nước cũng thua; vì hệ thống chính trị có quá nhiều sai lầm và quyền lực của nó vẫn được bảo toàn nguyên vẹn, thậm chí đang được “siết” thêm. Trong khi đó trí tuệ và nguồn lực mọi mặt của đất nước không được tập trung vào xử lý những vất đề cấp bách nhất của đất nước; xảy ra quá nhiều hiện tượng “vạch áo cho người xem lưng” làm ảnh hưởng đến an ninh và thể diện quốc gia. Toàn bộ tình hình nhạy cảm này chỉ tăng thêm cơ hội cho sự lũng đoạn của Trung Quốc…

 

Tình hình mọi mặt hiện nay của đất nước đã đi tới thời điểm không thể trì hoãn cuộc cải cách chính trị toàn diện. Bối cảnh quốc tế vừa đòi hỏi, thách thức, cũng vừa tạo ra những thuận lợi chưa từng có cho một cuộc cải cách chính trị để xây dựng nên một thể chế chính trị dân chủ cho Việt Nam. Đất nước ta hiện nay lại đang đứng trước yêu cầu bức thiết phải sửa đổi Hiến pháp và thực tế đang cho thấy Hiến pháp 1992 dù sửa thế nào cũng không thể đáp ứng những đòi hỏi phát triển mới của đất nước; vì những lẽ này, xây dựng một Hiến pháp mới phù hợp là bước khởi đầu đúng đắn cho tiến hành cải cách chính trị.

 

• Bốn là, tôi xin trình bầy một số điểm chính về cải cách chính trị, với tất cả mong muốn thiết tha ĐCSVN không được trốn tránh – (1) vì lẽ: Đảng nợ nhân dân nhiệm vụ lịch sử sau khi đất nước đã được độc lập thống nhất, đó là xây dựng một thể chế chính trị dân chủ để thực hiện những quyền và hạnh phúc của nhân dân như đã ghi trong Tuyên Ngôn Độc Lập 02-09-1945; và (2) còn vì lẽ: ĐCSVN cần tranh thủ cơ hội cuối cùng này để tự giải phóng chính mình khỏi sự nô lệ của quyền lực, giành lại vai trò lãnh đạo dựa vào tính tiền phong chiến đấu của mình như ĐCSVN đã từng có một thời trong cộng đồng dân tộc suốt giai đoạn kháng chiến cứu nước, để trên cơ sở này phấn đấu trở thành đảng cầm quyền trong hệ thống nhà nước pháp quyền dân chủ.

 

Dưới đây là một số ý kiến cụ thể:

 

1.   Kết thúc Hội nghị Trung ương 6, Bộ Chính trị đã nhận lỗi trước nhân dân và trước toàn Đảng về trách nhiệm đã để cho đất nước gặp nhiều khó khăn và lâm vào hoàn cảnh bị uy hiếp như hôm nay, đã tự giác tuyên bố sẵn sàng nhận kỷ luật của Đảng. Cá nhân tôi đánh giá cao việc nhận lỗi này. Tuy nhiên, tôi xin đề nghị Bộ Chính trị tự đặt ra cho mình mức kỷ luật là: Toàn thể Bộ Chính trị khóa XI hết nhiệm kỳ này sẽ thôi không tham gia vào bất kỳ cấp ủy nào của Đảng dù ở địa phương hay trung ương.

 

Toàn thể Bộ Chính trị khóa XI cam kết trước cả nước và toàn Đảng sẽ dẹp hết sang một bên mọi khúc mắc riêng tư với nhau, một lòng cùng nhau trong suốt thời gian còn lại của nhiệm kỳ khóa Đại hội XI này đem tất cả tinh thần và nghị lực với ý thức trách nhiệm cao nhất phát huy trí tuệ cả nước và toàn Đảng để

 

(a) tháo gỡ những khó khăn cấp bách nhất,

(b) thực hiện thắng lợi giai đọan đầu của cuộc cải cách chính trị;

(c) xây dựng được Hiến pháp mới và thiết lập được thể chế của nhà nước pháp quyền dân chủ.

 

2.   Ban Chấp hành Trung ương ĐCSVN khóa XI cũng phải cùng chịu trách nhiệm với Bộ Chính trị khóa XI về tình hình đất nước hiện nay, cần nhận lỗi trước toàn dân và toàn Đảng. Với tinh thần này, và đồng thời đáp ứng yêu cầu đem lại cho Đảng sức sống mới, toàn thể các đảng viên đã tham gia 2 khóa là ủy viên Ban chấp hành Trung ương Đảng sẽ thôi không tham gia vào danh sách bầu cử hay tự ứng cử vào BCHTƯ khóa XII nữa; và từ đây trở đi hình thành nguyên tắc không đảng viên nào được tham gia BCHTƯ quá 2 nhiệm kỳ, xóa bỏ hẳn cái “lệ” sống lâu lên lão làng. Từ đây tạo cơ hội thay đổi hoàn toàn việc tổ chức và xây dựng Đảng cho đúng với đòi hỏi phấn đấu trở thành đảng cầm quyền trong một thể chế chính trị dân chủ của nhà nước pháp quyền.

 

3.   Bộ Chính trị khóa XI huy động trí tuệ cả nước và tận dụng kinh nghiệm các nước đi trước cũng như khai thác mọi thành quả của văn minh nhân loại, phát huy bằng được chủ quyền và quyền năng của nhân dân, dấy lên tinh thần đoàn kết – hòa giải dân tộc, cùng nhau xây dựng thành công Hiến pháp mới cho một nước Việt Nam là tổ quốc muôn vàn yêu quý và là quê hương độc lập – tự do – hạnh phúc của mọi người dân Việt Nam. Nước ta sẽ cùng dấn thân với cả loài người tiến bộ cho hòa bình, hữu nghị, hợp tác, phát triển, tất cả cho con người và vì quyền con người.

 

Đảng Cộng Sản Việt Nam sẽ căn cứ vào Hiến pháp mới do dân định này, để xây dựng và tổ chức lại đảng mình, để có được khả năng, ảnh hưởng và vai trò lãnh đạo trong xã hội dân sự, để từ đó phấn đấu được nhân dân lựa chọn (qua bầu cử trung thực) làm đảng cầm quyền theo những đòi hỏi và quy định của nhà nước pháp quyền (đặc biệt là những quy định về tự do bầu cử, tự do ứng cử và về sự tuyển chọn công chức của nhà nước pháp quyền).

 

Hiến pháp mẫu 2013 kèm theo Kiến nghị 72 rất đáng được đưa ra thảo luận rộng rãi trong nhân dân; cần khuyến khích có thêm một vài hiến pháp mẫu như thế và trao đổi công khai mọi ý kiến đóng góp khác nhau cho vấn đề Hiến pháp để nhân dân dễ so sánh, đối chứng.., qua đó tối ưu hóa sự lựa chọn của nhân dân.

 

 Xin lưu ý: Chủ quyền tối cao của quốc gia thuộc về nhân dân, kể cả ĐCSVN cũng phải phục tùng và tuân thủ; vai trò lãnh đạo của ĐCSVN phải được thể hiện ở chỗ tạo mọi điều kiện để nhân dân thực hiện đầy đủ chủ quyền này. Đảng phải coi nội dung lãnh đạo như thế là nhiệm vụ tối cao và thiêng liêng nhất của mình trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

 

4.   Đề nghị Quốc Hội, Bộ Chính trị và Chính phủ giao nhiệm vụ cho trên 700 báo chí của toàn bộ hệ thống chính trị tìm hiểu, nắm vững những kiến thức tiên tiến nhất của văn minh thế giới về hiến pháp, nhằm tổ chức học tập và quảng bá rộng rãi trong cả nước và trong toàn Đảng những kiến thức mới về xây dựng một chế độ chính trị dân chủ dựa trên kinh tế thị trường, nhà nước pháp quyền, xã hội dân sự. Toàn bộ nguồn lực trí tuệ của cả nước cần được huy động cho việc nâng cao dân trí, nâng cao khả năng của nhân dân thực hiện chủ quyền của mình đối với đất nước và đối với chế độ chính trị, cổ vũ nhân dân tham gia xây dựng Hiến pháp mới, coi đây là nhiệm vụ đầu tiên đặt nền móng cho toàn bộ quá trình cải cách chính trị của đất nước.

 

Đồng thời Quốc hội, Bộ Chính trị và Chính phủ thả hết những người bất đồng chính kiến đang bị tù tội, chỉ thị cho các cấp và các địa phương phải tôn trọng mọi quyền tự do, dân chủ của nhân dân. Quyền tự do báo chí, tự do ngôn luận và sự công khai minh bạch phải được bảo đảm trong mọi lĩnh vực của đời sống đất nước.

 

Cải cách chính trị cần được xem là một quá trình thường trực, lâu dài, để luôn luôn đổi mới, và cần được tiến hành song song – vừa là cứu cánh, vừa là tiền đề - với sự nghiệp canh tân đất nước.

 

5.   Đề nghị Quốc hội, Bộ Chính trị và Chính phủ huy động trí tuệ cả nước, đăc biệt là cố sao mời gọi được trí tuệ của các trí thức có tầm nhìn và tâm huyết với đất nước, hình thành một chiến lược tổng thể và thiết kế các bước đi của một cuộc cải cách chính trị triệt để, nhằm thay đổi đất nước toàn diện và sâu sắc, sao cho quá trình cải cách này diễn ra một cách hòa bình, hài hòa, kinh tế ổn định và có hướng phát triển mới, đồng thời tiếp tục nâng cao vị thế đối ngoại của đất nước. Rất đáng tham khảo kinh nghiệm của Myanmar cho cuộc cải cách chính trị này ở nước ta – đặc biệt là những kinh nghiệm về phát huy chất xám của trí thức, kinh nghiệm thiết kế trình tự và tiến độ rất hợp lý các bước đi, sự lồng ghép các bước đi… trong quá trình thực hiện dân chủ, để vừa giữ được ổn định, vừa từng bước tháo gỡ khó khăn và phát triển kinh tế, tiến hành được cải cách hệ thống nhà nước pháp quyền, đồng thời nâng cao vị thế quốc tế để gìn giữ an ninh quốc gia.

 

Trong cải cách, cũng như trong khắc phục những sai lầm trên mọi phương diện kinh tế và chính trị, cần chú trọng quan tâm đến khắc phuc những lỗi hệ thống và những yếu kém vỹ mô là chủ yếu; cố gắng thực hiện tối đa nguyên tắc khép lại quá khứ, không ngoái lại quá khứ, không hồi tố; đồng thời nỗ lực hết mức thực hiện hòa giải, cố tránh hết sức có thể việc hình sự hóa các vấn đề… Tất cả nhằm giảm xuống mức thấp nhất mọi tổn thất và đổ vỡ mới, phòng ngừa phát sinh những rạn nứt mới có thể xảy ra trong quá trình cải cách, đồng thời nhờ đó có thể tạo ra sự tin cậy nhau và đồng tâm hiệp lực hướng về phía trước, phát huy tối đa mọi khả năng và nguồn lực cho việc mau chóng chuyển đất nước đi vào thời kỳ phát triển mới.

 

Hòa giải, khép lại quá khứ, không ngoái lại quá khứ, không hồi tố, tránh hết mức có thể việc hình sự hóa – đấy là cách mở lối thoát cho những vấn đề bế tắc hay có thể gây xung đột lớn trong quá trình cải cách, để vĩnh viễn khép lại quá khứ, để giảm xuống mức thấp nhất mọi tổn thất, để bảo tồn và chắt chiu mọi nguồn lực cho nhiệm vụ mở ra một giai đoạn phát triển mới của đất nước. Riêng những vấn đề liên quan đến ruộng đất, cần được giải quyết trên cơ sở ưu tiên lợi ích của nông dân.  

 

Toàn bộ bộ máy nhà nước và các lực lượng vũ trang cần được giữ nguyên trong quá trình cải cách để bảo đảm sự vận hành liên tục và thông suốt mọi hoạt động của quốc gia, điều duy nhất phải thay đổi là toàn bộ bộ máy nhà nước và các lực lượng vũ trang từ nay chịu sự điều hành của Hiến pháp và các cơ quan hiến định.

 

Xây phải được đặt ở vị trí quan trọng hơn chống như trình bầy trên trong cải cách chính trị chính là với ý nghĩa: thỏa hiệp chấp nhận sự (đã) trả giá cho thời kỳ phát triển của chủ nghĩa tư bản hoang dã vừa qua, để từ đây chấm dứt thời kỳ này, để hòa bình và sớm chuyển nhanh một cách hài hòa sang thể chế mới, thời kỳ phát triển mới.[2].

 

Xin lưu ý: Chính quyền của tổng thống Myanmar Thein Sein trong vòng 20 tháng đã hoàn thành được cả 3 việc khó tương tự như ở nước ta là: (1) cải cách chính trị, (2) ổn định và phát triển kinh tế, (3)nâng cao vị thế quốc tế của quốc gia. Đáng chú ý là việc chuyển đổi chính quyền quân phiệt độc tài Myanmar sang thể chế chính trị của nhà nước pháp quyền dân chủ, không tốn một phát súng, không mất một nhân mạng. Nguyên nhân thành công chủ yếu là những người nắm quyền lực cao nhất của đất nước này đã thấy được sự cần thiết và đồng lòng nhất trí tiến hành cuộc cải cách có ý nghĩa sống còn này, huy động được chất xám trong lòng dân tộc theo tinh thần hòa giải cho sự thành công của cải cách. Đấy chính là một cuộc cải cách chính trị tử trên xuống và thành công ngoạn mục, mặc dù đấy mới chỉ là những bước đi đầu tiên trên con đường vạn dặm để tiến tới một Myanmar phát triển.

 

Nhân đây xin cảnh báo: “Đục nước béo cò”, “cướp cờ”, “nguy cơ xuất hiện Lê Chiêu Thống đời mới” (ví dụ nhân danh bảo vệ Đảng, bảo vệ chế độ XHCN…) luôn luôn là những thủ đoạn các con buôn cơ hội đủ mọi chủng loại, dù là trong nước hay nước ngoài, thường xử dụng để kiếm lợi trên tổn thất và xương máu của đất nước ta vào lúc đất nước ta thực hiện bước ngoặt đi vào cải cách. Mong trí tuệ cả nước đừng bao giờ mất cảnh giác!

 

          Tôi xin nhấn mạnh, việc sửa đổi/soạn thảo Hiến pháp mới nhất thiết phải được coi là bước mở đầu và là nền tảng cho toàn bộ quá trình tiến hành cải cách chính trị và cải cách ĐCSVN. Không cải cách chế độ chính trị và hệ thống nhà nước hiện hành, không cải cách và tổ chức lại ĐCSVN, Hiến pháp được sửa đổi hay Hiến pháp mới dù được viết hay như thế nào cũng sẽ là vô nghĩa, thậm chí sẽ chỉ càng gây thêm hiểm họa mới cho đất nước.

 

 

Kính thưa Quốc hội, Bộ Chính trị và Chính phủ,             

           

Khép lại quá khứ, không ngoái lại quá khứ và vượt lên nỗi sợ, quyết tâm dựa hẳn vào dân, lãnh đạo Đảng và Nhà nước hiện nay ngồi lại với nhau thì hoàn toàn có thể cùng nhau hội đủ mọi điều kiện trong tay thực hiện thắng lợi một cuộc cải cách chính trị từ trên xuống để đổi đời đất nước và đổi đời chính ĐCSVN trong hòa bình, mở đầu bằng xây dựng một Hiến pháp mới. Chắc chắn cả nước sẽ một lòng sắt đá với tinh thần Diên Hồng đứng đằng sau một quyết định hòa bình đổi đời như thế của lãnh đạo Đảng và Nhà nước! Như thế có gì mà sợ? Chỉ ở Việt Nam mới có tình huống này. Diễn tiến của lịch sử Việt Nam khách quan tạo ra như vậy. Càng để muộn, cơ hội này có nguy cơ lại vuột đi, như ba lần cơ hội lớn đã vuột đi trong gần bốn thập kỷ vừa qua[3].

 

Xin cứ ngẫm mà xem, trên cả thế giới này, chỉ một mình Việt Nam mới có những điều kiện đặc thù lịch sử dành cho ĐCSVN khả năng thực hiện một kịch bản hòa bình đổi đời như thế, nhất thiết lãnh đạo Đảng và Nhà nước hiện nay phải có tâm và đủ bản lĩnh nắm lấy! Đó cũng là kịch bản tối ưu duy nhất, đáng mong muốn nhất cho đất nước và kế thừa được truyền thống vinh quang trước đây của ĐCSVN, là trách nhiệm không thể thoái thác của ĐCSVN trong giai đoạn cách mạng mới của đất nước. Ở các nước khác mà như ta hiện nay sẽ khó có chuyện này, chí ít thì cũng đã phải xảy ra vài ba cuộc “mùa xuân Ả Rập” rồi!.. Tuy nhiên cũng phải nhắc nhở: Sự chịu đựng của nhân dân ta đang ở mức báo động đỏ.

 

Nếu lãnh đạo Đảng và Nhà nước hiện nay bạc nhược bỏ lỡ kịch bản hòa bình đổi đời này, một kịch bản sụp đổ như ở Liên Xô vào lúc nào đó, sớm muộn sẽ xảy ra ở nước ta, do chế độ chính trị đang ngày càng mục nát bên trong và không đương đầu nổi những thách thức quyết liệt từ bên ngoài. Khác chăng so với Liên Xô hồi ấy là: Ở Việt Nam sẽ rất hỗn loạn và đẫm máu.

 

Trong cuộc chiến tranh 17-02-1979, Trung Quốc trong cùng một giờ đã cho khoảng nửa triệu quân ào ạt tấn công toàn bộ tuyến biên giới phía Bắc nước ta; sự việc này cho thấy: Một khi xảy ra sụp đổ chế độ chính trị như thế ở Việt Nam, không loại trừ xuất hiện tình huống vì bất kể lý do gì, quân đội Trung Quốc lúc nào đó sẽ can thiệp… Đất nước ta sẽ đi về đâu?.. Thế rồi sẽ làm sao tránh khỏi nguy cơ vấn đề Biển Đông là chuyện đã rồi như Hoàng Sa?!.. Vân vân và vân vân…

 

Sự nghiệp đất nước độc lập thống nhất phải hy sinh chiến đấu nhiều thế hệ mới giành được làm sao có thể bảo toàn nếu cứ kéo dài mãi tình trạng đất nước èo uột, lệ thuộc như hiện nay?! Lấy gì giữ vững sự toàn vẹn lãnh thổ và chủ quyền quốc gia trong tình hình mới? Giữ đại cục mà nhiều yếu kém thế này liệu đất nước có được yên? Giữ đại cục đến mức nào thì là sự đầu hàng trá hình?..

 

Câu chuyện ngày càng rõ: Ngày nay giữ nước phải có toàn dân tộc và cả thế giới, chứ không phải là giữ Đảng như đang là đảng hiện nay! Ngày nay giữ nước, đất nước càng phải mau chóng trở thành một quốc gia phát triển!

 

Lãnh đạo Đảng và Nhà nước cần nghiêm túc nghĩ lại tất cả! Dứt khoát cần thông qua cải cách chính trị xốc toàn dân tộc đứng dậy phát triển đất nước bền vững, xây dựng Việt Nam là một thành trì bất khả xâm phạm, cùng với cả thế giới gìn giữ hòa bình.

 

Bí quyết thành công của Cách mạng Việt Nam là: Tinh thần yêu nước Việt Nam đã từng đủ bản lĩnh giương cao ngọn cờ dân tộc dân chủ làm nên Cách mạng Tháng Tám và hoàn thành sự nghiệp giải phóng đất nước, giành lại độc lập thống nhất cho Tổ quốc, tranh thủ được sự hậu thuẫn của cả thế giới cho sự nghiệp vẻ vang này, và đồng thời đã xác lập được cho quốc gia vị trí quan trọng trên trường quốc tế.

 

Trước những thách thức mới quyết liệt từ bên ngoài, trước những đòi hỏi phát triển của đất nước trong thời kỳ mới, hơn bao giờ hết Việt Nam cần tiếp tục giương cao ngọn cờ dân tộc – dân chủ với trí tuệ mới,  để xây dựng được đất nước độc lập – tự do – hạnh phúc, để có thể dấn thân cùng đi với cả thế giới. Tinh thần này cần trở thành linh hồn cho một Hiến pháp mới của đất nước bây giờ và mãi mãi về sau.

 

Bốn cuộc chiến tranh trong vòng một đời người, và biết bao nhiêu thương đau đến hôm nay đất nước vẫn đang còn phải chịu đựng, như thế là quá nhiều rồi! Mà đến hôm nay đất nước vẫn chưa ra khỏi cái nghèo và lạc hậu, có nhiều mặt tiếp tục lạc lõng! Tôi không thể chấp nhận nhân dân ta, đất nước ta lúc nào đó lại một lần nữa sẽ phải trầm luân trong một cuộc bể dâu mới đẫm máu.

 

Vì vậy tôi cho rằng phải thông qua hòa giải dân tộc để thực hiện cải cách toàn diện, nhờ đó thực hiện sự nghiệp canh tân đổi đời đất nước đến nay vẫn bị bỏ lỡ. Tiến bộ của văn minh nhân loại, của khoa học kỹ thuật và công nghệ, toàn cầu hóa ở nấc thang hiện tại.., tất cả vừa tạo cơ hội, vừa thách thức nước ta phải lựa chọn con đường của phát triển, bắt đầu từ thực hiện tự do, dân chủ.  

 

Đúng ra phải nói thật với nhau cải cách chính trị đã để muộn mất 37 năm rồi – ngay sau khi đất nước độc lập thống nhất, chí ít là muộn 23 năm nay rồi – ngay sau khi chiến tranh lạnh kết thúc và Việt Nam hoàn toàn có thể đứng trên hai chân của mình! Không thể để muộn hơn nữa!

 

Chính sự chậm trễ này là nguyên nhân gốc làm cho đất nước độc lập mà nhân dân vẫn chưa có tự do, lối ra cho cuộc khủng hoảng đất nước đang lâm vào chưa rõ, mục tiêu cơ bản trở thành một nước công nghiệp hóa theo hướng hiện đại vào năm 2020 trở thành ảo tưởng.

 

Chính sự chậm trễ này khiến cho đất nước đang lâm vào tình trạng bị động chiến lược đầy nguy hiểm: Chưa có một tầm nhìn, một lời giải nào thuyết phục cho những thách thức kinh tế và chính trị, đối nội và đối ngoại đất nước đang phải đối mặt trong bối cảnh siêu cường đang lên Trung Quốc trở thành vấn đề của cả thế giới mà Việt Nam ở vào vị trí địa lý tự nhiên, vị trí địa kinh tế và địa chính trị cực kỳ nhậy cảm.

 

Sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước bây giờ đòi hỏi hơn bao giờ hết phải có toàn dân tộc và cả thế giới, sự chậm trễ này chưa giúp chúng ta trả lời làm như thế nào?!

 

Vì những lẽ trên, cải cách hệ thống chính trị của đất nước trở thành chuyện sống còn. Đòi hỏi xây dựng Hiến pháp mới đang cho đất nước một cơ hội.

 

Không có một thế lực nào bên trong hoặc bên ngoài có thể cấm nước ta đi vào một cuộc cải cách chính trị triệt để và toàn diện như thế, chỉ có sự tha hóa của hệ thống chính trị và tình trạng kìm hãm không dám thức tỉnh sự giác ngộ của nhân dân đang cản trở đất nước tiến hành nhiệm vụ này. Tự nhận về mình vai trò lãnh đạo, tại sao ĐCSVN không dám đứng lên tiền phong chiến đấu khắc phục hai trở lực này?

 

Tuy nhiên, mười bạn của tôi hôm nay, thì có đến chín người nói đòi hỏi ở ĐCSVN hiện nay, đòi hỏi chế độ chính trị này tự mình đổi đời bây giờ là điều không thể. Không ít bạn bè chí cốt và người thân trong nhà mắng tôi tư duy cải cách như thế là kẻ ngu trung, quở trách tôi sao không để cho ngôi nhà đã mục nát sụp đổ quách đi cho nhanh, kéo dài sự đau khổ của đất nước làm gì!?..  Vậy chỉ còn cách những người lãnh đạo Đảng và Nhà nước hiện nay hạ quyết tâm vượt qua điều không thể này.

 

Tôi nghĩ lãnh đạo Đảng và Nhà nước đang đứng trước cơ hội và có trách nhiệm ràng buộc khởi xướng cuộc cải cách chính trị hòa bình đổi đời đất nước và đổi đời chính bản thân ĐCSVN, bắt đầu từ xây dựng một Hiến pháp mới. Hoặc là để vuột mất cơ hội này và mắc tội đối với đất nước? Tôi không thay đổi được suy nghĩ của mình.

 

                                                            Kính thư,

                                                            Nguyễn Trung


 

[1] Xin gọi tắt là Kiến nghị 72, ngày 04-02-2013 đã được trao chính thức cho Ủy ban Dự thảo sửa đổi Hiến pháp.

[2] Tham khảo thêm: Nguyễn Trung, tiểu thuyết “Lũ” http://viet-studies.info/kinhte/kinhte.htm

[3] (1) Cơ hội thực hiện hòa giải và thống nhất dân tộc ngay sau 30-04-1975; (2) Cơ hội độc lập đi với cả thế giới sau khi LXĐÂ sụp đổ; (3) Cơ hội đẩy nhanh quá trình bình thường hóa quan hệ với Mỹ, gia nhập ASEAN và gia nhập WTO.

 

 

Tác giả gửi cho viet-studies ngày 19-2-13

Sau thế kỷ “đỏ” sẽ là thế kỷ “xám”?

 Sau thế kỷ “đỏ” sẽ là thế kỷ “xám”?

 

Một câu hỏi trong khi nghĩ về

100 năm Cách mạng Tháng Mười

và đại hội 19 của ĐCSTQ vừa mới bế mạc

 

 

 Nguyễn Trung

 

 

I. Về ảnh hưởng của Cách Mạng Tháng Mười

 

Thừa nhận những ảnh hưởng sâu rộng toàn cầu của Cách mạng tháng Mười Nga, nhiều báo chí và học giả trên thế giới gọi 100 năm qua là thế kỷ “đỏ”. Đánh giá này trước hết dựa vào những tác động của Cách mạng Tháng 10 đã làm thay đổi sâu sắc diện mạo thế giới và xu thế phát triển của nó với những dấu ấn khác nhau suốt 100 năm qua, mặc dù nước Nga của tổng thống Putin không có lễ kỷ niệm sự kiện này.  

 

Sự thật là: 

 

- CMTM đã diễn ra như một tất yếu lịch sử của sự phát triển ở nước Nga đã đi tới bước khốn cùng và trong bối cảnh phong trào cộng sản và công nhân quốc tế đang ở đỉnh cao trong cuộc đấu tranh chống lại sự bóc lột tàn tệ của chủ nghĩa tư bản tại thời kỳ này. Cuộc cách mang này mang trong nó những lý tưởng cao đẹp về giải phóng con người, hứa hẹn khả năng mở ra một con đường phát phát triển mới đầy hy vọng, vì lẽ này nó được coi như mùa xuân của nhân loại, đã cổ vũ nức lòng trào lưu tiến bộ trên thế giới. Những người chống lại quan điểm này gọi CMTM là một cuộc đảo chính bôn-xê-vich!

- Xuất hiện cường quốc XHCN Liên Xô với tính cách là một trong những yếu tố quyết định cùng với các lực lượng đồng minh đánh bại các thế lực phát xít trong chiến tranh thế giới II.

- Tạo ra sự hình thành hệ thống thế giới XHCN - trong đó có sự ra đời của CHND Trung Hoa - đối kháng với hệ thống của chủ nghĩa đế quốc, làm xuất hiện cục diện chiến tranh lạnh I với nội dung “2 phe 4 mâu thuẫn”.

- Thúc đẩy và hậu thuẫn mạnh mẽ phong trào giành độc lập dân tộc của các nước thế giới thứ ba - qua đó góp phần quan trọng vào việc xóa bỏ chủ nghĩa thực dân và chủ nghĩa thuộc địa. Trong quá trình phát triển này chủ nghĩa đế quốc với nội hàm cổ điển coi như đã cáo chung,

- vân vân...

 

Cùng với những thay đổi tự thân tất yếu trong quá trình phát triển cũng như trong quá trình tham gia toàn cầu hóa của các nước phương tây - đứng đầu là Mỹ, sự xuất hiện hệ thống thế giới XHCN đã góp phần nhất định vào những thay đổi ở các nước phương Tây với những nội dung như: khắc phục ở mức có thể những khuyết tật của hệ thống tư bản chủ nghĩa, chuyển sang giương cao ngọn cờ tự do - dân chủ - nhân quyền và ngọn cờ toàn cầu hóa, tham gia vào và đẩy mạnh cuộc đấu tranh “ai thắng ai?” do phe XHCN đề xướng giữa hai con đường XHCN và TBCN trong chiến tranh lạnh...

 

Có thể sẽ không phải là quá lời nếu nói rằng: Trong suốt thời kỳ này các nước phương Tây đã có những thay đổi theo hướng tự hoàn thiện và nâng cao khả năng cạnh tranh của chính mình để thích nghi với cục diện quốc tế ở thời kỳ này. Một phần đáng kể những thay đổi này đã chịu những tác động nhất định trực tiếp hoặc gián tiếp từ hệ thống thế giới XHCN - rõ nét nhất là những diễn biến trong khoảng thời gian này đã làm xuất hiện và cuối cùng là đã làm mất đi chủ nghĩa thực dân mới của các nước phương Tây, vì phương thức này đã trở thành “đồ cổ” trong cục diện mới của thế giới đương thời. Có lẽ cũng không sai nếu cho rằng CNTB đã học được nhiều điều và khai thác được đáng kể những khuyết tật của hệ thống thế giới XHCN; đến lượt nó - chủ nghĩa tư bản, đã tích cực tham gia hoặc tạo ra được những ảnh hưởng / tác động vào quá trình làm sụp đổ hệ thống thế giới XHCN. Tuy nhiên trước sau vẫn phải nhấn mạnh: Sự sụp đổ của các nước Liên Xô - Đông Âu trước hết và chủ yếu là do các nguyên nhân tự thân bên trong của những quốc gia này.

 

            Như một quy luât khách quan, sau khi tận dụng hết khả năng trong nước phát triển theo chiều rộng, hệ thống chính trị của các nước LXĐÂ đứng trước hai thách thức cơ bản không vượt qua nổi:

 

(a) Hệ thống chính trị ra đời từ bạo lực cách mạng và chiến tranh, nhưng trong quá trình phát triển sau đó của đất nước trong thời bình dần dần hệ thống này đã bộc lộ nguyên hình và hoành hành trọn vẹn với tính cách là chế độ toàn trị với nhiều hệ quả rất nghiêm trọng - bao gồm cả những tội ác khủng khiếp - cho chính những quốc gia này cũng như cho thế giới còn lại;

(b) Sự phát triển theo chiều rộng của nền kinh tế kế hoạch hóa và bao cấp đã đi tới ngưỡng ách tắc và tất yếu đổ vỡ.

 

Ngoài ra còn phải kể đến một loạt những nguyên nhân lịch sử và chính trị sâu xa không thể hàn gắn được trong các mối quan hệ giữa một bên là Liên Xô và một bên là các nước XHCN đông Âu, và sức ép cạnh tranh giữa 2 hệ thống thế giới đã tới mức không chịu đựng nổi. Trong khi đó ngay từ rất sớm CHNDTH đã tách ra tranh giành ngọn cờ lãnh đạo của Liên Xô.

 

Tất cả những lý do nêu trên giải thích sự sụp đổ tất yếu của các nước LXĐÂ.

 

Thừa nhận như trên, còn phải thừa nhận những diễn tiến khác của thế kỷ “đỏ”:

 

            - Cách mạng Tháng 10 đã phá bỏ được chế độ Nga hoàng, nhưng  không thể thực hiện được những lý tưởng và giá trị cao đep mang tính xã hội chủ nghĩa đã tạo ra chính cuộc cách mạng này. Bởi vì bạo lực cách mạng chỉ có thể xóa bỏ được chế độ sa hoàng thối nát không còn lý do để tồn tại. Nhưng bạo lực cách mạng không thể mang lại cho Liên Xô chủ nghĩa xã hội theo những lý tưởng đã viết trên lá cờ cách mạng của nó, cho dù nước Nga trong giai đoạn ban đầu này đã tạo ra được những “thần kỳ” (miracles) nào đó - bao gồm cả sức mạnh đánh bại phát xít Đức và Nhật trong chiến tranh thế giới II - và với những cái giá đã phải trả đắt như thế nào! Sau khi khai thác hết những nguồn lực có thể huy động được của thời kỳ đầu, chế độ toàn trị của Liên Xô - ra đời tư bạo lực của Cách mạng Tháng 10 và chiến tranh - cuối cùng đã không thể mang lại cho Liên Xô sự phát triển mới lẽ ra phải có. Cách mạng Tháng 10 với sự sụp đổ sau này của Liên Xô nói riêng và của các nước XHCN Đông Âu nói chung cho thấy xây dựng một xã hội mới với những giá trị mới phải là kết quả và thành quả của phát triển, chứ không thể đơn thuần là làm cách mạng và dựa vào bạo lực của quyền lực mà có thể tạo ra được. Thực ra trước đó Cách mạng tư sản Pháp (1789) đã chứng mình thực tế quyết liệt này như một quy luật tất yếu, (tìm hiểu thêm vấn đề: “cách mạng ăn thịt những đứa con của mình” của cuộc Cách mạng này).

 

            - Hoàn toàn không thể có chuyện sự sụp đổ của Liên Xô chỉ là thất bại của chủ nghĩa xã hội mô hình xô viết. Bởi vì kết luận như thế, ắt dẫn tới những câu hỏi: Vậy mô hình đúng của chủ nghĩa xã hội là gì? Mô hình này đã có ở đâu trên trái đất này?.. Ai trả lời được?.. Thậm chí còn phải quay lại những câu hỏi kinh điển cũ không dễ gì trả lời, ví dụ: Thế nào là chủ nghĩa xã hội? theo định nghĩa nào? chủ nghĩa hay và ý thức hệ nào?.. CNXH nên được hiểu là mục tiêu, là những giá trị cần đạt được do những thành quả của phát triển đem lại, hay là phương tiện? là con đường?.. Có hay không một CNXH như một thể chế chính trị gắn với ý thức hệ Mác - Lênin như thế?..

 

Sự phát triển của các nước Bắc Âu đang được cọi là “CNXH hiện thực” hiện nay của trào lưu dân chủ xã hội, nhưng chủ nghĩa dân chủ xã hội đã bị chính Quốc tế III (Comintern, 1919...) và CNML lúc đương thời bác bỏ, không thể coi nó cũng là một sản phẩm của thế kỷ “đỏ”, nên xin dành cho một dịp bàn luận khác.

 

- Vân vân...

 

Song sự sụp đổ của các nước LXĐÂ đã cho phép kết luận: CNXH được xây dựng theo ý tưởng và phương thức ra đời từ CMTM trên nền tảng của chủ nghĩa Mác - Lênin (như đang định hình là nền tảng tư duy của ĐCSVN) đã tự chứng mình là ảo tưởng, tất yếu thất bại. Nên coi thất bại này - cũng là một sản phẩm rất quan trọng của thế kỷ “đỏ, vì đấy là bài học nhiều quốc gia đã phải trả giá đắt, ngay nay rất cần biết tới trong tư duy và trong những quyết định mới cho hiện tại và tương lai. Trước hết đấy cũng là bài học lớn và đã phải trả giá đắt của chính nước ta trong thực hiện nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ tổ quốc suốt 42 năm độc lập - thống nhất vừa qua. Cuộc sống trên thế giới trong suốt thời gian 100 năm sau CMTM đã khẳng định: Để giành được những tiến bộ xã hội đáng mong muốn, nhất thiết phải thông qua con đường tạo ra phát triển mà văn minh nhân loại đã tổng kết.

 

            Thuộc về thế kỷ “đỏ” này, còn phải kể đến những tàn dư nó để lại  với không ít hệ lụy cho đến hôm nay trong nhiều nước thuộc thế giới thứ ba đã từng có các phong trào “cánh tả”, cho dù những phong trào này mang tên gọi là gì và nhuốm mầu sắc chính trị nào, nhất là các phong trào cánh tả “mao-ít”.

 

Song trong khoảng gần ba thập niên cuối cùng của thế kỷ “đỏ” này - nghĩa là sau khi các nước LXĐÂ sụp đổ, không hề có một biểu hiện nào xảy ra trên thế giới cho phép kết luận tiến lên CNXH (như đang được hiểu theo ý thức hệ của CNML) là xu thế tất yếu của xã hội loài người. Trong khi đó lại đang diễn ra một xu thế khác rất đặm nét của tính “chế độ toàn trị”, đang chi phối sâu sắc sự phát triển của thế giới hiện tại, đó là:

 

-     Từ sự sụp đổ của Liên Xô XHCN - cái nôi của CMTM - đang dần dần trỗi dậy trở lại đế chế Nga vóc dáng kiểu sa hoàng dưới thời Putin hiện nay;

-     và từ CHNDTH xã hội chủ nghĩa đặc sắc TQ, một đế chế Trung Hoa đang trên đường phục hưng với giấc mộng Trung Hoa.  

 

 

II. Chẳng lẽ sau thế kỷ “đỏ” sẽ là thế kỷ “xám”?

 

            Vâng, sau thế kỷ “đỏ” có thể sẽ là thế kỷ “xám”!?..

 

Đấy là ý nghĩ ngay tức khắc của tôi, sau khi thấy thiên hạ đưa ra khái niệm thế kỷ “đỏ” trong bàn luận về 100 năm Cách mạng Tháng Mười. Nhất là ít lâu nay đó đây trên thế giới đã có ý kiến coi thế kỷ 21 là của Trung Quốc. 

Sự thật suy nghĩ trên là một phản sạ tự nhiên rất tiêu cực trong tôi, trước hết[1] xuất phát từ những kinh nghiệm cay đắng trong quan hệ của nước ta với TQ trên chặng đường kể từ hội nghị Geneva 1954 về Đông Dương cho đến hôm nay. Chặng đường này có nhiều cột mốc đau khổ, thậm chí không hiếm những chặng đường vô cùng đẫm máu cho nước ta, rồi còn biết bao nhiêu sự can thiệp khác nữa vào nước ta của quyền lực rắn và quyền lực mềm “made in China”... Rồi còn biên giới / biển đảo của nước ta bị xâm phạm, đất nước đang bị uy hiếp, trên thực tế đang bị bao vây chiến lược, sự lệ thuộc nguy hiểm chưa có lối ra...

 

Chặng đường đau khổ này tất cả mọi người đều biết, xin miễn kể lại tại đây... Người Việt nào có thể nhắm mắt trước sự thật nghiêm trọng này? Tôi cũng vậy, mặc dù không lúc nào tôi ngừng suy nghĩ, gạn đục khơi trong, cố níu kéo những điều tốt đẹp đã có, ngày đêm hì hục đi tìm con đường xây dựng mối quan hệ hữu nghị thật, hợp tác thật không thể thiếu giữa nước ta và nước láng giềng khổng lồ này.

 

            Đại hội 19 của ĐCSTQ không làm cho cảm nghĩ tiêu cực nêu trên của tôi mất đi. Thật lòng thì phải nói: Đại hội 19 của ĐCSTQ với kết cục như chúng ta đã biết, đang tăng thêm sự lo lắng trong tôi, vì hai lẽ:

 

1.       TQ kể từ thời Đặng Tiểu Bình đã và đang trở thành vấn đề của cả thế giới chưa có lời giải; sau đại hội 19 thách thức này đối với cả thế giới càng gia tăng, trước hết là cho các nước láng giềng, trong đó có nước ta.

2.       Không thể nói đất nước ta đã được chuẩn bị sẵn sàng cho đối mặt với mọi vấn đề của cục diện thế giới đã sang trang hôm nay đang thách thức nước ta, trong đó trước hết là những vấn đề xuất phát từ đế chế Trung Hoa trên đường phục hưng đang trực tiếp đặt ra cho nước ta.

 

 

III. Về cái thế kỷ “xám”

 

            Có thể nói lịch sử đế chế Trung Hoa với bản sắc văn hóa và chính trị đã kiến tạo ra nó là liên tục cho đến hôm nay, ngoại trừ khoảng một thế kỷ gián đoạn kể từ khi xảy ra chiến tranh nha phiến lần thứ nhất (1839 - 1842). Nguyên do của sự gián đoạn này là thế giới từ lâu đã chuyển sang thời kỳ phát triển của chủ nghĩa tư bản, trong khi đế chế trung tâm này (Trung Quốc) vẫn còn đang ngủ. Khi CHNDTH ra đời năm 1949, đế chế này đã tức khắc thức dậy, cho dù nó khoác trên mình chiếc áo cộng sản.

 

Ngay từ lúc còn thân cô thế cô trong thời Mao, đế chế thức dậy này đã ấp ủ khát vọng “gió Đông thổi bạt gió Tây”, thực hiện những chiến dịch phát triển cuồng vỹ với nhiều tội ác đẫm máu cho theo đuổi khát vọng bá vương, xử sự với thế giới bên ngoài theo phương châm “thiên hạ đại loạn, Trung quốc đại trị!”, “mục tiêu biện minh cho biện pháp”...

 

Mao thất bại vì quá vỹ cuồng, song đế chế thức dậy này kể từ thời Đặng Tiểu bình cho đến hôm nay đã tìm ra được con đường phục hưng của nó: Nương vào sự vận động của thế giới, đem toàn lực và lợi thế nước đông dân số 1 thế giới để trở thành công xưởng của thế giới, khai thác như vơ vét triệt để quá trình toàn cầu hóa kinh tế thế giới đang ở thời kỳ cao trào theo cách có lợi nhất cho Trung Quốc.

 

Quá trình phát triển nêu trên khởi đầu từ quan điểm chiến lược “dò đá qua sông”, “giấu mình chờ thời” trong thời Đặng, rồi đến chặng đường “trỗi dậy hòa bình”... Với nền kinh tế có quy mô lớn thứ 2 thế giới và là một thị trường mà kinh tế thế giới không thể bỏ qua, quyền lực mềm của Trung quốc đã luồn sâu đáng kể tại không ít quốc gia trên thế giới, đồng thời chủ nghĩa thực dân mới của Trung Quốc đã bỏ xa chủ nghĩa thực dân mới của các nước tư bản thời sau chiến tranh thế giới II... Ngoài những căn cứ quân sự xây trên các đảo Trung quốc lấn chiếm trên Biển Đông, thiết lập vùng cấm bay trên biển Hoa Đông, Trung Quốc đã thuê được căn cứ quân sự ở Djibouti (châu Phi), sẽ mở tiếp ở Pakistan, đã tăng cường ảnh hưởng ở nhiều nước châu Phi, là nhân vật số 1 của diễn đàn BRICS (khối các nước nền kinh tế mới nổi hàng đầu thế giới).., v... v... Hơn nữa nhiều thể chế và định chế là rường cột làm nên trật tự kinh tế và chính trị hiện hành của thế giới đã và đang bị Trung Quốc và phương thức phát triển của nó làm méo mó hoặc bị lũng đoạn đáng kể.

 

 Trong khi đó việc các cường quốc phương tây xây dựng “luật chơi” mới nhằm thay đổi xu thế vận động này của Trung Quốc không thành  công. Mọi nỗ lực của Mỹ và phương Tây muốn lôi kéo Trung quốc cùng đi với mình để trở thành một cường quốc có trách nhiệm đối với thế giới, hoặc muốn kiềm chế Trung Quốc, đều thất bại.

 

 Bằng những chiến lược thực dụng khác nhau qua từng thời kỳ phát triển, GDP per capita của Trung quốc năm 1978 (khi bắt đầu đổi mới theo quan điểm “mèo trắng, mèo đen...”) là 200 USD, hiện nay đạt khoảng 8000 USD, tăng gấp 40 lần, trở thành nền kinh tế lớn thứ 2 sau Mỹ, không xa sẽ vượt qua quy mô của Mỹ. Hiển nhiên khó tìm ra được một nước nào trong một khoảng thời gian ngắn lịch sử khoảng 4 thập kỷ đã có thể làm được như vậy để so sánh.

 

Không thể nói khác: Đế chế thức dậy này của nước 1,3 tỷ dân đã đi được một chặng đường dài trên con đường phục hưng của nó, đang trở thành một nhân tố chi phối theo cách của nó sự phát triển của thế giới. Nói thế giới hôm nay chưa có giải pháp nào hữu hiệu cho “Frankenstein Trung Quốc” chính là vì những lẽ này.

 

Hôm nay, với tiềm lực kinh tế và quân sự đã đạt được trong tay, đế chế này qua diễn văn khai mạc đại hội 19 của Tập Cận Bình (18-10-2017), đã trân trọng tuyên ngôn trước toàn thế giới mục tiêu sẽ trở thành lãnh đạo thế giới, bằng nền kinh tế sẽ đứng đầu thế giới, với lực lượng quân sự sẽ vượt lên hàng đầu thế giới, với chiến lược “một vành đai, một con đường” là công cụ kinh tế và chính trị hỗ trợ sự thực thi... Tất cả được gói ghém trong “giấc mộng Trung Hoa”, trên nền tảng tư tưởng Tập cận bình đã được đưa vào Điều lệ ĐCSTQ, với sự xác lập đảng là số một quân đội là số hai dưới quyền lãnh đạo tuyệt đối của một lãnh tụ duy nhất được xếp ngang với Mao hoặc thậm chí vượt Mao, được dẫn dắt dưới lá cờ của CNXH đặc sắc Trung Quốc thời đại mới.

 

Tôi nghĩ, nên vượt lên trên mọi suy nghĩ cảm tính để nhìn thẳng vào sự thật: Trong trò chơi tranh giành quyền lực (games of power), tuyên ngôn này là sự lựa chọn có lý và cần thiết ở thời điểm này  cho Trung Quốc trên con đường phục hưng vai trò đế chế của nó. Điều này còn hàm nghĩa với những rối loạn hiện thời, cục diện thế giới đã sang trang hôm nay đang mang lại cơ hội nhất định cho sự lựa chọn như vậy. Thậm chí đây còn là sự lựa chọn duy nhất có thể để Trung Quốc thoát khỏi nguy cơ tan rã trong thế giới toàn cầu hóa hôm nay và nhất quyết không bỏ lỡ cơ hội phục hưng đế chế sờ thấy được trong cục diện quốc tế hiện đang rối loạn này. Nghĩa là một sự lựa chọn chớp thời cơ, vượt nguy cơ ách tắc và tan rã bên trong, tập trung quyền lực cao nhất, quyết đẩy Trung quốc lên phía trước, tất cả thể hiện không thể hiểu nhầm trong khẩu khí vừa hoành tráng vừa đe dọa trong suốt toàn bài diễn văn hơn 3 tiếng đồng hồ!.. Đấy là sự lựa chọn rất quyết liệt chưa từng có của trí tuệ và ý chí của giới tinh hoa trong truyền thống đế chế Trung quốc cho Trung Quốc, nó khác hẳn với những gì rối bời đang diễn ra trong giới cầm quyền ở Mỹ! Sức nặng của mọi vấn đề mà thế giới nói chung và nước ta nói riêng sẽ phải chịu đựng trong đối mặt với đế chế Trung Quốc trên đường phục hưng nằm trọn vẹn trong sự lựa chọn này và khả năng thực thi nhất định của nó.

 

Đương nhiên, giữa khát vọng giấc mộng Trung Hoa dù được thiết kế tinh khôn như thế nào và thực tế của đời sống thế giới luôn luôn có khoảng cách, rộng hẹp ra sao còn tùy diễn biến của thời cuộc quốc tế. Điều chắc chắn “giấc mộng Trung Hoa” vừa là khát vọng phục hưng đế chế, vừa là một dilemma đời đời của Trung Quốc. Bởi chưng không tập quyền cao độ thì tan rã, đổ vỡ và không phát triển, không đẩy Trung Quốc lên được. Nhưng càng tập quyền nguy cơ đổ vỡ càng gia tăng. Đổ vỡ thời Mao đã minh chứng điều này. Những giá trị cơ bản của truyền thống văn hóa Trung Quốc và sự hình thành cùng với lẽ tồn tại của quốc gia đế chế này tạo ra cái dilemma cố hữu này, có thể nói cố hữu tới mức như là trời buộc, ngoại trừ cho đến khi có sự thay đổi đột biến nào đó! Đây là nhược điểm, đồng thời cũng là chỗ yếu căn bản của đế chế Trung Hoa. Đặc tính này có thể gây khó / dễ cho thế giới, nhiều hay ít tùy diễn biến và phản ứng của thế giới. Chính đặc tính này khiến nó không có khả năng, không có lợi ích trở thành một cường quốc có trách nhiệm với cộng đồng thế giới. Do đó khát vọng vai trò lãnh đạo thế giới sẽ chỉ là một loại thuốc không thể thiếu cho kích thích tinh thần người dân Trung Quốc nhiều hơn là một khả năng hiện thực. Chưa nói đến sự phát triển trên thế giới ngày nay đã đi rất xa không còn chỗ cho một sự lãnh đạo như thế.

 

Song mối nguy hiểm lớn nhất của “giấc mộng Trung Hoa” đối với thế giới bên ngoài nằm ở chỗ tính mỵ dân của nó kích thích chủ nghĩa dân tộc nước lớn trong tâm lý nhân dân Trung Quốc ở tầm ảnh hưởng và sự tác động lớn chưa từng có, nhất là tại quốc gia này vốn dĩ có truyền thống lịch sử và văn hóa từ ngàn xưa nuôi dưỡng tâm lý dân tộc nước lớn, trước hết là trong đối xử với các nước láng giềng nhỏ yếu hơn... Xin đừng quên nhân dân hai nước Đức và Nhật đã bị đẩy vào chiến tranh thế giới II như thế nào!

 

Cục diện thế giới hôm nay còn đậm lên một vấn đề thời sự mới khác trước: Trong mối quan hệ giữa 3 nước lớn Mỹ, Trung, Nga với tính cách là những diễn viên chính trên sân khấu tranh giành quyền lực thế giới, dù xảy ra xung đột cục bộ ở bất kỳ đâu, hoặc đạt được thỏa hiệp nào với nhau cho bất kỳ vấn đề gì trên thế giới này, đều có thể làm cho một khoảng trống quyền lực nào đó dưới một dạng nào đó còn đang tồn tại ở khu vực Biển đông càng trở nên “trống rỗng” thêm (more emptier), các nước trong khu vực sẽ lĩnh đủ.

 

            Nhân đây cũng xin lưu ý, trong diễn văn tại đại hội 19, tư tưởng Tập Cận Bình có một nội dung chủ ý nhấn mạnh đến chủ nghĩa Mác đã được Trung Quốc hóa và CNXH đặc sắc Trung Quốc thời đại mới như một phát kiến mới về lý luận và ý thức hệ để tiếp tục dẫn dắt Trung Quốc trên con đường thực hiện giấc mộng Trung Hoa. Đây là một món ăn tinh thần mới, không thể thiếu trong thực đơn của giới tinh hoa trong truyền thống đế chế Trung Quốc chuẩn bi cho nhân dân Trung Quốc, để giữ mộng và xây mộng. Người nước ngoài như chúng ta không có phần trong bữa tiệc này. Nếu tham ăn cố tình dự tiệc, sẽ có thể bị ngộ độc thực phẩm. Chỉ có 6 âm tiết thôi “trung, quốc, hóa, thời, đại, mới”, nhưng đủ nói lên tất cả, không thể “trệch hướng” vào đâu được, và đủ để cho lãnh đạo Trung Quốc tùy nghi vận dụng, cho đối nội cũng như cho đối ngoại. Thực là tài quá! Giỏi quá!.. Là người có khuyết tật hay viết dài, tôi bái phục thừa nhận đây là bậc thầy của sử dụng ngôn từ. Lại tự nhủ mình phải đọc hay nghe những âm tiết này bằng kinh nghiệm.

 

            Tôi nghĩ, không nên võ đoán hoặc suy nghĩ theo thành kiến về hiện tại hay tương lai, để không một giây phút rời tai rời mắt đối với mọi diễn biến tốt / xấu của hiện tại và tương lai. Càng không nên để cho thần hồn nát thần tính. Nhưng cũng xin đừng bao giờ xem thường kinh nghiệm đã tích lũy được. Nhìn lại 40 năm qua, thú thực nhiều lúc tôi có cảm nghĩ sự lớn mạnh của một Trung Quốc bá vương cho đến nay cứ ngày một ngày hai liên tục lừng lững như một con lũ không gì cản được, nhất là tại khu vực Đông Nam Á này, và ảnh hưởng của nó, nhất là sự tham gia của quyền lực mềm Trung Quốc theo kiểu mỗi tình huống đều là một cơ hội “ngưu tầm ngưu, mã tầm mã”, đã gây ra nhiều điều xám xịt trên thế giới những thập kỷ vừa qua, và ngay cả trên nước ta, với nhiều hệ quả lâu dài trùng điệp thiên la địa võng.., trong đó có sự lệ thuộc đang rất khó gỡ của nước ta. Cái cảm giác thế kỷ “xám” của tôi bắt nguồn từ đây.

 

Không thể không suy nghĩ về cái thế kỷ “xám” có thể này, trước mắt là cho những năm tới, cho một vài thập kỷ tới.

 

 

IV.  Lời kết

 

            Mối nguy lớn nhất đối với một quốc gia cũng như một con người không phải là chính bản thân mối nguy ấy - dù là nội dung hay kích cỡ mối nguy ấy như thế nào, mà là sự nhắm mắt trước mối nguy ấy vì bất kỳ lý do nào. Nếu đấy là sự nhắm mắt do khiếp đảm, hoặc do lẩn tránh sự thật, cũng đều đồng nghĩa với tự nộp mạng cho mối nguy ấy.

 

            Như đã nhận đinh bên trên: Không thể nói đất nước ta đã được chuẩn bị sẵn sàng cho đối mặt với mọi vấn đề của cục diện thế giới đã sang trang hôm nay đang thách thức nước ta, trong đó trước hết là những vấn đề xuất phát từ đế chế Trung Hoa trên đường phục hưng đang trực tiếp đặt ra cho nước ta.

 

            Từ chỗ đất nước ta không được chuẩn bị sẵn sàng như vậy đến chỗ “nhắm mắt” cách nhau bao xa? Hay là sự không sẵn sàng này chính là hiện tượng đang nhắm mắt?..

 

            Xin coi hỏi như thế là nhiệm vụ vô cùng nghiêm trọng cho từng người dân Việt Nam, song trước hết là cho ĐCSVN và đội ngũ lãnh đạo của nó, để quyết định thái độ và hành động.

 

Với quyền lực nắm trọn vẹn vận mệnh đất nước trong tay, trách nhiệm chuẩn bị mọi mặt cho đất nước sẵn sàng với cái thế kỷ “xám” này duy nhất đặt lên vai ĐCSVN và đội ngũ lãnh đạo của nó. Đảng sẽ có công hay tội đối với đất nước hoàn toàn tùy thuộc vào thực thi thành công hay thất bại, hay lẩn tránh trách nhiệm ràng buộc này. Ngay bây giờ Đảng phải tự hỏi mình: Hiện nay Đảng không sẵn sàng, hay chưa đủ sẵn sàng, hay đang nhắm mắt?!

 

Mở mắt nhìn thẳng vào sự thật, khó khăn nào cũng có lối ra, trước hết để xác lập nhận thức và ý chí phải có, tạo ra sức mạnh đồng thuận của cả nước đưa đất nước ra khỏi những khó khăn hiện nay, có thực lực và bản lĩnh đối mặt với cái thế kỷ “xám”. Đây còn là con đường giành lấy và xây dựng hữu nghị thật, hợp tác thật nước ta không thể thiếu trong quan hệ với Trung Quốc, phải cùng đi với cả thế giới mà giành lấy. Mọi liều thuốc giả đều là tự sát, dù tên gọi của nó là gì, “đại cục”, “tương giao”, “tương đồng”.., dù bằng các liệu pháp trấn áp, cấm đoán, dùng đội ngũ dư luận viên, phát triển hội cờ đỏ...

 

Cũng xin nhắc lại một lần nữa: ĐCSVN không phải là hay giống như ĐCSTQ, nhiệm vụ chính trị của nó đối với quốc gia Việt Nam hoàn toàn khác với nhiệm vụ này của ĐCSTQ đối với Trung Quốc, như nước khác với lửa, như ngày khác với đêm. Một bên là làm cho đất nước có thực lực, ý chí và bản lĩnh trở thành láng giềng được tôn trọng, một bên là phục hưng đế chế trung tâm thiên hạ. Trong cái thế kỷ “xám” này Việt Nam trước sau vẫn là cái đích của đế chế Trung Hoa trên đường phục hưng./.

 

 

Nguyễn Trung

Hà Nội, Võng Thị, ngày 06 tháng 11 - 2017

 


[1] Xin nhấn mạnh như thế để tập trung chỉ nói về quan hệ VN-TQ, những vấn đề quan hệ quốc tế khác của Việt Nam không bàn trong bài này.

 

 

Tác giả gủi cho viet-studies ngày 6-11-17